Zapraszamy Członków E-Parlamentu do wzięcia udziału w elektronicznym referendum, które wystartowało w dniu dzisiejszym i jest rozpisane na 7 dni (do 2026-07-28 10:42).
Referendum dotyczy kontrowersyjnej ustawy „Lex Szarlatan”, której obszerny opis zamieścił >>Jarosław Osiński na tej stronie<< .
Zapoznaj się i bierz udział w głosowaniu.
Czego dotyczy referendum?
Referendum w sprawie ustawy z dnia 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, znanej jako Lex Szarlatan.
Ustawa wzmacnia uprawnienia Rzecznika Praw Pacjenta w walce z pseudomedycyną i dezinformacją medyczną. Wprowadza m.in. kary finansowe do 1 mln zł, możliwość blokowania stron internetowych oraz jawny rejestr podmiotów uznanych za stosujące szkodliwe praktyki.
Wokół ustawy narasta spór. Zwolennicy widzą w niej ochronę pacjentów przed niebezpiecznymi, niesprawdzonymi metodami leczenia. Przeciwnicy — w tym część naukowców — wskazują na nieprecyzyjność przepisów, nieproporcjonalność kar oraz ryzyko dla wolności wyboru pacjenta, swobody debaty o metodach leczenia i działalności legalnych zawodów, takich jak zielarstwo czy fitoterapia.
Ustawa nie weszła jeszcze w życie — trwa proces legislacyjny. W poniższych 10 pytaniach zapraszamy do wyrażenia opinii na temat jej głównych rozwiązań i budzących wątpliwości zapisów.
Jakie są pytania?
Pytanie 1. Wejście ustawy w życie. Ustawa całościowo zmienia sposób nadzoru państwa nad usługami zdrowotnymi i informacją o leczeniu. Czy jest Pan/Pani za wejściem w życie ustawy z dnia 3 lipca 2026 r., tzw. Lex Szarlatan?
Pytanie 2. Kary finansowe do 1 mln zł. Krytycy wskazują na nieproporcjonalność sankcji względem skali i charakteru części działalności. Czy zgadza się Pan/Pani na kary do 1 mln zł za naruszenie zbiorowych praw pacjentów w zakresie tzw. metod pseudozdrowotnych?
Pytanie 3. Blokowanie stron internetowych. Możliwość blokowania treści bywa opisywana przez przeciwników jako ryzyko cenzury debaty o zdrowiu. Czy zgadza się Pan/Pani, aby Rzecznik Praw Pacjenta mógł doprowadzać do blokowania stron internetowych promujących niesprawdzone metody leczenia?
Pytanie 4. Jawny rejestr podmiotów. Publiczna lista podmiotów szerzących niebezpieczne praktyki budzi obawy o skutki wizerunkowe przed prawomocnym rozstrzygnięciem. Czy popiera Pan/Pani publikowanie jawnego, ogólnodostępnego rejestru podmiotów uznanych przez RPP za stosujące szkodliwe praktyki?
Pytanie 5. Nieprecyzyjność definicji. Naukowcy i prawnicy zarzucają ustawie brak jasnych granic pojęć pseudomedycyna i metody pseudozdrowotne. Czy uważa Pan/Pani, że ustawa powinna precyzyjnie i jednoznacznie definiować, jakie praktyki są zakazane, zanim wejdzie w życie?
Pytanie 6. Ochrona legalnych zawodów. Podnoszono, że nieostre przepisy mogą uderzyć w zielarzy, fitoterapeutów, naturopatów czy rolników. Czy jest Pan/Pani za wyraźnym ustawowym wyłączeniem legalnie działających zielarzy, fitoterapeutów i naturopatów spod sankcji ustawy?
Pytanie 7. Wolność słowa i debaty o leczeniu. Przeciwnicy widzą ryzyko ograniczenia swobodnej dyskusji naukowej i publicznej o metodach terapii. Czy uważa Pan/Pani, że państwo powinno gwarantować swobodę publicznej debaty o metodach leczenia, także tych spornych?
Pytanie 8. Wolność wyboru pacjenta. Argument o prawie pacjenta do samodzielnej, świadomej decyzji o formie terapii. Czy uważa Pan/Pani, że dorosły pacjent ma prawo do samodzielnego wyboru metody leczenia po uzyskaniu rzetelnej informacji o jej skuteczności?
Pytanie 9. Koncentracja uprawnień w jednym urzędzie. Ustawa znacząco wzmacnia RPP, który może pełnić rolę zgłaszającego, orzekającego i nakładającego kary. Czy zgadza się Pan/Pani na skupienie w rękach Rzecznika Praw Pacjenta uprawnień do kontroli, orzekania i nakładania wysokich kar bez wcześniejszego wyroku sądu?
Pytanie 10. Tryb uchwalenia i proporcjonalność. Wskazywano na przyjęcie ustawy bez szerokiego konsensusu (232 za, 34 przeciw, 162 wstrzymujące się) oraz na jej zgodność z podejściem WHO. Czy uważa Pan/Pani, że ustawa o tak szerokich skutkach powinna zostać przyjęta ponownie, dopiero po szerokich konsultacjach i osiągnięciu konsensusu?
